Serwis Samorządu Województwa Podkarpackiego

W niedzielne popołudnie przestrzeń zachwycającego dworskiego parku w Jabłonce (gmina Dydnia), wypełniły rozmowy, prelekcje, warsztaty i pokazy walk bronią historyczną. Odbył się tam „Park Literatury” – wydarzenie, które śmiało można nazwać świętem literatury kresowej na Podkarpaciu.

Wachlarz poruszanych tematów i omawianych form literackich, które w różnorodnych sposób odnosiły się do tematu Kresów i ziem obecnego Województwa Podkarpackiego, był nieprzeciętny. Pilotażowe wydarzenie Festiwalu Dziedzictwa Kresów, podkreślające role literatury w poznawaniu i utrwalaniu ich fenomenu, odbyło się z inicjatywy Departamentu Kultury i Ochrony Dziedzictwa Narodowego UMWP.

Podróż po literackiej mapie Podkarpacia i Kresów dawnej Rzeczpospolitej rozpoczął wykład dr Małgorzaty Wilguckiej, który dotyczył związanego z Podkarpaciem poety, geografa i krajoznawcy – Wincentego Pola. Stało się to nie bez powodu, bowiem to właśnie Wincenty Pol w połowie XIX w. wprowadził do polskiej świadomości kulturowej kategorię „Kresów”, czyniąc to na kartach niegdyś bardzo znanego, współcześnie niemal całkowicie zapomnianego, rapsodu rycerskiego „Mohort”.

Wśród zaproszonych gości była autorka wielu poczytnych książek z historią w tle – Maria Paszyńska, która opowiedziała o dramatycznych losach sióstr zmuszonych do opuszczenia Kresów w czasie II wojny światowej przedstawionych w sadze „Owoc granatu”. O bohaterach i antybohaterach pochodzących z południowo-wschodnich terenów Polski mówił pisarz i historyk, autor bestsellerów, w tym powieści „Samozwaniec” czy „Wilcze gniazdo” – Jacek Komuda. Uczestnicy „Parku Literatury” mogli więc usłyszeć m.in. o historii pochodzącego z Sanoka szlachcica Jacka Dydyńskiego zwanego „czarną szablą” czy poczynaniach Stanisława Stadnickiego, który przeszedł do historii jako „Diabeł Łańcucki”.

Zainteresowaniem cieszyła się również połączona z gawędą prezentacja przygotowana przez przedstawicieli Muzeum Historycznego w Sanoku dotycząca strojów i ekwipunku szlachty ziemi sanockiej i zbójników. Punktem odniesienia był zaś wydany pod koniec XIX wieku „Regestr złoczyńców grodu sanockiego 1554-1638”. Wiele pozytywnych emocji wzbudził także pokaz walki polską szablą historyczną, którą zademonstrowało Stowarzyszenie Chorągiew Jazdy Rzeczypospolitej zajmujące się rekonstrukcją historyczną z okresu Rzeczypospolitej szlacheckiej.

Zorganizowano również warsztaty dla dzieci z malarzem, rysownikiem, grafikiem, ilustratorem i laureatem kilkudziesięciu nagród i wyróżnień w dziedzinie malarstwa – panem Henrykiem Lasko. Młodzi artyści pod czujnym okiem mistrza tworzyli ilustracje do bajek urodzonego w nieodległym Dubiecku poety, prozaika i publicysty – Ignacego Krasickiego. Zwieńczeniem warsztatów było wręczenie nagród i dyplomów dla uczestników.

W trakcie całego wydarzenia istniała również możliwość zakupu książek o tematyce kresowej, których propozycje na swoim stoisku przygotowało Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej.

„Park Literatury” miał charakter otwarty, poza mieszkańcami gminy Dydnia i okolic w wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele Dyskusyjnych Klubów Książki reprezentujący kluby z różnych części regionu, którzy licznie odpowiedzieli na zaproszenie organizatorów.

„Park Literatury” jest efektem współpracy samorządu województwa z Wojewódzką i Miejską Biblioteką Publiczną w Rzeszowie, Przemyską Biblioteką Publiczną im. Ignacego Krasickiego, Muzeum Historycznym w Sanoku, Muzeum Narodowym Ziemi Przemyskiej, Gminą Dydnia oraz Gminnym Ośrodkiem Kultury, Bibliotek, Promocji i Wypoczynku w Dydni – operatora wydarzenia. Całość działań sfinansowano z budżetu Województwa Podkarpackiego. 

Autor tekstu: Anna Czartoryska-Sziler, UMWP
Autorzy zdjęć: Stanisław Cyparski, Nikolina Tybor