Serwis Samorządu Województwa Podkarpackiego

W dniach 19-20 listopada 2025 r. odbyła się piąta wizyta studyjna partnerów i interesariuszy projektu CycleRight. Gospodarzem wydarzenia była Agencja Rozwoju Regionalnego Południowo-Zachodnia Oltenia w Rumunii.

W wizycie studyjnej uczestniczyli przedstawiciele samorządów i organizacji pozarządowych reprezentujących 11 Partnerów, w tym Województwa Podkarpackiego oraz regionalnych interesariuszy: Podkarpackiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w Rzeszowie oraz Zarządu Transportu Miejskiego w Rzeszowie.

Pierwszy dzień wizyty obejmował konferencję, którą otworzył przedstawiciel Regionalnej Agencji Rozwoju Południowo-Zachodniej Oltenii. W swoim wystąpieniu przekazał, że jazda na rowerze to nie tylko forma aktywności fizycznej, ale także ważny element budowania zrównoważonej przyszłości. Rower jest jednym z najbardziej ekologicznych środków transportu – nie emituje spalin, nie wytwarza hałasu i nie zanieczyszcza powietrza, dzięki czemu realnie przyczynia się do poprawy jakości środowiska. Rozwój infrastruktury rowerowej i popularyzacja jazdy na dwóch kółkach tworzą przyjazne przestrzenie miejskie – bezpieczniejsze, zdrowsze i bardziej zielone.

W ramach konferencji, prezentowane były również tematy związane z:

• Regionalnym Programem Południowo-Zachodniej Oltenii na lata 2021-2027 ze szczególnym uwzględnieniem priorytetu 4, który dotyczy mobilności oraz którego zapisy mają zostać zmienione w ramach realizacji projektu CycleRight. Priorytet 4 ma za zadanie wspierać działania na rzecz mobilności miejskiej w sposób zrównoważony tj. w postaci: rozbudowy lub modernizacji transportu publicznego, w tym infrastruktury transportowej w miastach i aglomeracjach, by poprawić możliwości poruszania się — pieszo, rowerem, transportem zbiorowym, rozwijanie infrastruktury rowerowej, ścieżek pieszo-rowerowych, udogodnień dla pieszych.

• Planem Zrównoważonej Mobilności Miejskiej (SUMP) na lata 2016-2030 dla całego obszaru funkcjonalnego / metropolitarnego związanego z miastem Krajowa. SUMP został uznany jako część strategiczna planowania miejskiego, łączy się z innymi planami/strategiami miejskimi, m.in. z dokumentami dotyczącymi rozwoju zrównoważonego, polityki energetycznej, rozwoju przestrzennego. W dokumencie SUMP dla Krajowej przyjęto kilka głównych celów strategicznych: Dostępność — zapewnienie mieszkańcom dostępu do usług, miejsc pracy i innych kluczowych punktów za pomocą zrównoważonego transportu. Bezpieczeństwo i komfort — poprawa bezpieczeństwa ruchu i komfortu mobilności. Środowisko — redukcja zanieczyszczenia powietrza, hałasu, emisji CO₂, promowanie transportu mniej emisyjnego. Efektywność i ekonomia — lepsza organizacja transportu osób i towarów, poprawa efektywności publicznego systemu transportowego. Jakość środowiska miejskiego — poprawa jakości przestrzeni miejskiej, integracja transportu z planowaniem przestrzennym i urbanistyką. 

• Rozwojem ekosystemu rowerowego w miejscowości Slatina. W 2017 r. w Slatinie udział podróży rowerem wynosił ok. 0,7%, a transport publiczny — ok. 8,5%. 48% mieszkańców deklarowało samochód jako główny środek transportu. Miasto zmagało się z problemami: korkami, zanieczyszczeniem powietrza, hałasem i wypadkami — co negatywnie wpływało na jakość życia i mobilność mieszkańców. W odpowiedzi postanowiono przygotować pierwszy formalny plan mobilności — Slatina Sustainable Urban Mobility Plan (SUMP), aby zaplanować zrównoważoną mobilność, w tym transport pieszy i rowerowy. Realizacja SUMP w Slatina objęła kilka kluczowych działań, które mają poprawić warunki dla rowerzystów i promować alternatywne formy mobilności: Uruchomiono sieć rowerową — ok. 10 km ścieżek rowerowych na głównych ulicach miasta. Trasy łączą trzy główne wjazdy do Slatiny z centrum i strefami przemysłowo‑handlowymi. Wprowadzono system bike‑sharingu: miasto oferuje rowery (w tym elektryczne), hulajnogi elektryczne, stacje ładowania e‑rowerów oraz stacje naprawcze. Poprawiono transport publiczny — zakupiono nowy, bardziej ekologiczny tabor (np. autobusy elektryczne), co sprzyja zmniejszeniu dominacji samochodów i integracji mobilności. Wprowadzono system zarządzania transportem, inteligentne przystanki, elektroniczne bilety — co ułatwia korzystanie z transportu zbiorowego i czyni go bardziej konkurencyjnym wobec auta.

• Rozwojem ekosystemu rowerowego w miejscowości Râmnicu Vâlcea, która jest postrzegana jako „green city” — czyli miasto aspirujące do bycia przyjaznym środowisku i zrównoważonej mobilności / ekologii. Miasto realizuje ambitną strategię rozwoju miejskiego — Integrated Urban Development Strategy 2021–2027 (SIDU), która obejmuje modernizację infrastruktury transportowej, rozwój przestrzeni zielonych, rewitalizację przestrzeni publicznych oraz poprawę gospodarki wodno‑ściekowej. Planowane jest także utworzenie  5 km ścieżek pieszo‑rowerowych/alei ekologicznych, co może wspierać mobilność aktywną (rower + pieszo) i zmniejszać zależność od samochodów. W sferze transportu miejskiego, miasto planuje modernizację floty komunikacji publicznej, zakup niskoemisyjnych lub ekologicznych autobusów, modernizację przystanków, a także budowę systemów zarządzania ruchem i lepszej organizacji transportu.

• Realizacją projektów/wydarzeń/eventów wspierających rozwój kultury rowerowej i aktywnego trybu życia „Bike for SDGs Romania”, celem projektu jest promowanie roweru jako środka transportu przyczyniającego się do realizacji wielu celów zrównoważonego rozwoju od ekologii, przez zdrowie, po mobilność miejską. Inicjatywa ma charakter wolontariacki / społeczny. „Pedală în Bănie”, coroczne wydarzenie sportowo‑rekreacyjne skupione wokół kolarstwa (głównie MTB) — czyli jazdy górskiej/mountain bike. Pierwsza edycja odbyła się w 2018 roku i od tego czasu inicjatywa zyskała stałą popularność, łącząc miłośników rowerów zarówno z regionu, jak i spoza niego. W ostatnich latach event poszerzył formułę — oprócz klasycznego MTB oferuje także inne formy aktywności: np. sekcje dla e‑bike’ów, trasy dla rodzin i dzieci, a także zawody biegowe typu trail run. Organizatorem jest stowarzyszenie Ride Racing Team Ciclism z Krajowej, we współpracy z lokalnymi samorządami, organizacjami i sponsorami. Pedală în Bănie to jedna z najbardziej rozpoznawalnych imprez rowerowych w regionie Dolj / Oltenia. Wspiera promocję okolic Krajowej i pobliskich terenów przyrodniczych, pokazuje potencjał turystyki rowerowej i rekreacyjnej.

• Prezentację przedstawiciela miasta Târgu Jiu, gdzie istnieją inicjatywy promujące rowery. W 2017 roku stworzono projekt wypożyczania rowerów („bike‑sharing / stacje rowerowe”), jako sposób na ułatwienie dostępu do atrakcji turystycznych i ograniczenie problemów z parkowaniem. Miasto jest dość kompaktowe, a centrum i atrakcje turystyczne łatwo dostępne pieszo lub – potencjalnie – rowerem, co stwarza naturalne warunki sprzyjające rowerowej mobilności. W okolicach miasta i poza ścisłym centrum — istnieje całkiem sporo tras rowerowych, zarówno rekreacyjnych, jak i dłuższych.

Druga część pierwszego dnia została poświęcona wizycie studyjnej w parku Nicolae Romanescu w Krajowej, który oferuje możliwość wypożyczenia rowerów.  Park posiada rozbudowaną sieć dróg, alejek i ścieżek — razem ponad 35 km tras pieszo‑rowerowych. Część z tych tras to wyraźnie wydzielone ścieżki rowerowe, nie tylko zwykłe alejki spacerowe. Są też elementy infrastruktury wspierające — np. Welodrom w obrębie parku (owalny tor kolarski o specjalnej konstrukcji, przeznaczony do kolarstwa torowego), a przy wejściu do parku dostępne stojaki lub miejsca do przypięcia i ewentualnego wypożyczenia roweru.  Trasy wiodą często przez malownicze zakątki — wokół jeziora, wśród drzew, nad wodą, przez mosty i mostki — co czyni je atrakcyjnymi zarówno na spokojną przejażdżkę, jak i rekreację.

Uczestnicy wizyty studyjnej w pierwszym dniu wydarzenia mieli również możliwość odbyć przejażdżkę po ścieżkach rowerowych w miejscowości Slatina, podczas której mogli osobiście zapoznać się z lokalną infrastrukturą rowerową, jej różnorodnym charakterem oraz atrakcjami i terenami rekreacyjnymi dostępnymi w mieście i jego okolicach.

Drugiego dnia wydarzenia, głównym punktem programu była wizyta studyjna w miejscowości Drobeta Turnu Severin, w której działa system wypożyczania rowerów pod nazwą Drobeta VELOCITY. System został uruchomiony we wrześniu 2025 r. — składa się z 25 stacji dokujących i ok. 240 rowerów. Drobeta‑Turnu Severin oferuje zróżnicowaną infrastrukturę rowerową — od systemu wypożyczalni, przez liczne trasy miejskie i podmiejskie, aż po opcje turystyczne i długodystansowe. To czyni miasto przyjaznym zarówno dla osób, które chcą rowerowo przemieszczać się po mieście, jak i tych, które traktują rower jako środek rekreacji lub turystyki.

W dalszej części drugiego dnia wizyty studyjnej omówiono prezentacje poświęcone rozwojowi infrastruktury rowerowej w Drobeta‑Turnu Severin.

Drobeta Turnu Severin to jedno z bardziej przyjaznych rowerzystom rumuńskich miast — oferuje wachlarz tras: od krótkich, rekreacyjnych, po długie, wymagające i turystyczne. Dzięki trasom międzynarodowym (np. EuroVelo) i bliskości  rzek, natury, gór / wzgórz w okolicy, rower staje się tu nie tylko środkiem transportu, ale też sposobem na zwiedzanie i aktywne spędzanie czasu.

W Drobeta Turnu Severin działa organizacja promującą turystykę rowerową w mieście. Jedną z kluczowych inicjatyw działających w tym mieście jest Cyclomaniacs, dzięki której Drobeta Turnu Severin staje się jednym z ważniejszych węzłów rowerowych w regionie: z dostępem do tras lokalnych i międzynarodowych, opcją turystyki transgranicznej, a także promowaniem roweru jako środka transportu i rekreacji. To może być atrakcyjne zarówno dla mieszkańców, jak i dla turystów — szczególnie zainteresowanych aktywnym zwiedzaniem.

Piąta wizyta studyjna CycleRight w Krajowej umożliwiła partnerom zapoznanie się z rumuńskimi rozwiązaniami w zakresie zrównoważonej mobilności i rozwoju infrastruktury rowerowej. Uczestnicy poznali działania realizowane m.in. w Krajowej, Slatinie, Râmnicu Vâlcea i Drobeta Turnu Severin, w tym system roweru miejskiego Drobeta VELOCITY. Odbyły się także wizyty terenowe prezentujące funkcjonujące ścieżki i systemy mobilności rowerowej. Wizyta dostarczyła cennych inspiracji i dobrych praktyk dla dalszych działań projektu CycleRight.